"Reclaiming conversation" van Sherry Turkle (1/2)

Illustratie: Roeland Smeets

Illustratie: Roeland Smeets

Sherry Turkle is opgeleid als socioloog en klinisch psycholoog en is hoogleraar aan het Massachusetts Institute of Technology.

Sinds een jaar of dertig publiceert zij over hoe mensen computers en verwante artikelen gebruiken en hoe dat hun gedrag verandert. De afgelopen vijf jaar heeft zij voor dit boek onderzoek gedaan naar de gevolgen van het overvloedige met elkaar in contact staan via technologie. Het boek is een pleidooi om face-to-face contact met onze naasten in ere te herstellen. Met dit en het volgende blog hoop ik een beeld gegeven te hebben van dit belangrijke boek.

 

Empathie

Empathie, inlevingsvermogen, is iets dat we, als het goed is, allemaal al van jongs af aan ervaren hebben in de armen van onze moeder. (Blz. 170)

Uit onderzoek is al langer bekend dat jonge kinderen uit hun doen raken als zij geconfronteerd worden met een moeder met een “still face”, een uitdrukkingsloos gezicht. Zij zullen dan alles doen om haar aandacht te trekken. Lukt dat niet dan worden ze in zich zelf gekeerd en depressief. (Blz. 356)

Mevrouw Turkle en andere onderzoekers denken dat dit tegenwoordig ook opgaat voor jonge kinderen die geconfronteerd worden met moeders – en vaders, en anderen - die veel tijd bezig zijn met hun smartphones. De stijging van het aantal kleine ongelukken op speelplekken in de VS is daar waarschijnlijk ook aan toe te schrijven.

Ander onderzoek wijst uit dat mensen, die elkaar goed kennen en die gesprekken hadden terwijl er geen smartphones voorhanden waren, vonden dat die gesprekken meer diepgang hadden, dan gesprekken waarbij wel smartphones aanwezig waren en zij een lager niveau van empathie ervoeren. (Blz. 157)

Dat het empathisch vermogen over het algemeen gedaald is, blijkt wel uit een meta onderzoek onder Am. studenten dat laat zien dat in de afgelopen 30 jaar het empathische vermogen onder hen gedaald is met maar liefst 30 percent en dat die daling goed is ingezet na 2000.  

Hoop is er gelukkig ook want in de VS is onderzoek gedaan naar het effect van het niet beschikbaar zijn van smartphones tijdens een zomerkamp voor 51 jonge kinderen. Het bleek dat deze kinderen beter in staat waren om gezichtsuitdrukkingen juist te interpreteren (en dat dus hun empathisch vermogen gestegen was)  dan de kinderen van de controlegroep.  Sowieso genoten de kinderen tijdens het kamp van de rust en het direct contact met elkaar.

Alleen kunnen zijn (solitude) versterkt het idee van wie je bent, houdt verveling op een afstand en vormt de basis voor empathie. En als je ziet hoeveel mensen te pas en te onpas hun telefoon grijpen zoals een schietgrage cowboy zijn gun, dan moet je wel concluderen dat die mensen slecht tegen alleen-zijn kunnen want meteen slaat de verveling toe. Onderzoek bevestigt dit en dat is erg want alleen als je een duidelijk idee van jezelf hebt, kun je je voorstellen hoe het is een ander te zijn. “Zonder empathie kunnen we niet begrijpen welke impact we hebben als we iemand pesten want we zien de ander niet als iemand zoals we zelf zijn “ komiek Louis C.K..

Liefde en vriendschapvragen omsamenzijn, spelen en praten met anderen en stellen ons ook beter in staat alleen te kunnen zijn. M.a.w. het alleen kunnen zijn en het vermogen vrienden te kunnen maken en lief te hebben versterken elkaar. Technologie is maar al te vaak de spelbreker. Alleen zijn kunnen we nauwelijks meer,  we gunnen ons weinig tijd voor zelfreflectie.

Kader Technologie betovert ons…..We gaan denken dat het altijd verbonden zijn ons minder eenzaam zal maken. Maar we lopen ’n risico want het is juist andersom: als we niet in staat zijn alleen te zijn, dan zullen we eerder eenzaam zijn. En als we onze kinderen leren alleen te (kunnen) zijn, dan kunnen ze eenzaamheid beter aan. (Blz. 23 )/kader

Conclusie

De schrijfster maakt in het boek duidelijk dat ons overvloedige gebruik van de smartphone – in het verkeer, op het werk, ten opzichte van onze naasten en helemaal ten opzichte van (onze) kleine kinderen -  schadelijk is voor ons empathisch vermogen. Niet door het gebruik zelf, maar omdat we te weinig tijd overhouden om een idee te krijgen van onszelf en daardoor ook van de ander. 

Geschreven door: Roeland Smeets, mediathecaris Barlaeusgymnasium in Amsterdam.