Gemeente Amsterdam bouwt met informatie

Op donderdag 23 januari 2014 vond in de hoofdstad in het door de architecten Cees Dam en Wilhelm Holzbauer ontworpen gebouw De Stopera een symposium plaats. Het thema was “Bouwen met informatie”. georganiseerd door het Ingenieursbureau Amsterdam, het
Stadsarchief Amsterdam en de Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer van gemeente Amsterdam.
Het was een drukbezocht symposium (200+) en er waren zowel mensen uit de informatiewereld (waaronder informatiemanagers, records managers, archiefinspecteurs) als uit de Burger & Utiliteits Bouw (B&U) en Grond-, Weg- en waterbouw (GWW) werelden (waaronder architecten, bouw- en civieltechnici) en die combinatie was heel complementair op dit symposium over Bouw Informatie Modellen (BIM), Geografische Informatie Systemen (GIS), SE Systems Engineering, VISI als de open standaard voor communicatie in de bouw en archivering. Complementair omdat deze werelden elkaar hier kunnen en moeten aanvullen als het om kennis en ervaring in een ‘digitaal tijdperk’ gaat. Een tijdperk waarin het beheren van informatie in de bouwwereld, een ketenwereld, nog moeilijker is dan in het ‘analoge tijdperk’.
De uitwisseling van informatie tussen veel verschillende softwarepakketten wordt door middel van een universele taal gedaan: een uitwisselingsstandaard. Het Bouwwerk Informatie Model (BIM) is hiervoor de standaard binnen de bouwwereld. Met toepassing van BIM kan informatie uit de ontwerpfase, realisatiefase én beheerfase in een database worden opgeslagen in een digitaal driedimensionaal gebouw- of omgevingsmodel. BIM is een actueel onderwerp: vakblad Od wijdde er in het maandnummer voor april bijvoorbeeld een heel artikel aan, waarin duidelijk werd gemaakt dat in de ontwerpfase al bekeken kan worden wat de effecten van andere ontwerpkeuzes zouden zijn en dat deze effecten zichtbaar gemaakt kunnen worden. Dit maakt overleg van de bestuurder met burgers stukken eenvoudiger.
In de eerste lezing, door Geert-Jan van Bussel, Associate Professor (Bijzonder Lector) Digital Archiving & Compliance at Hogeschool van Amsterdam, werd helder uitgelegd dat we in de bouwwereld te maken hebben met een informatiewaardeketen, de bouwwereld is immers bij uitstek een ketenwereld. En wat mij vooral in het oog sprong was de passage over het grote voordeel van de bouwwereld waar het informatie aangaat: in de bouwwereld zijn systemen redelijk goed gestructureerd, maar het probleem is dat we vooral alleen op korte termijn (kunnen) bewaren. Dus duurzaamheid is een punt van aandacht.
In de tweede lezing (De praktijk in Amsterdam) nam Frank Blom, projectcoördinator bij Aannemingsbedrijf K. Dekker BV het eerste onderwerp BIM voor zijn rekening. Het interessante aan zijn presentatie vond ik dat hij een inkijkje gaf in de dagelijkse praktijk met als noviteit gebruikmaking van BIM. Hij liet bijvoorbeeld zien hoeveel partijen er bij het plaatsen van een liftschacht betrokken zijn en welke momenten, acties en welke informatie essentieel is om alles te laten slagen. Er komt meer bij kijken dan ik in eerste instantie had gedacht!
Vervolgens bracht Ton de Rijcke, werkzaam bij de gemeente Amsterdam VISI als tweede onderwerp voor het voetlicht. VISI is de open standaard voor (contract-)communicatie in de bouw. Hij liet goed zien hoe belangrijk het is om informatie op orde te hebben, en dit kan goed met behulp van VISI. Hij liet daarbij projecten zien als de Noord-Zuidlijn en het Damrak. Het is bij contractbeheersing van belang om alleen de essentiële (te managen) informatie op te slaan, bijvoorbeeld over gemaakte afspraken, zodat VISI niet overladen wordt met onder meer mails over zaken die niet van belang zijn bij het primaire bouwproces. Hij zette uiteen hoe hij projecten aanpakt en heeft ‘lessons learned’ met het publiek gedeeld.
Het derde onderwerp was één van mijn lievelingsonderwerpen, geografische informatie systemen (GIS). Eelke Jager, GIS-deskundige bij de gemeente Amsterdam, liet goed zien dat GIS veel kan betekenen bij het letterlijk en figuurlijk in kaart brengen wat zich in de stad afspeelt. Waar zijn bijvoorbeeld veel kantoren, kinderspeelplaatsen etc. Voor burgers is er de Burgerviewer, met deze viewer kunnen burgers worden geïnformeerd en kunnen zij zelf kaarten maken, een hele innovatieve manier om burgers mee te laten denken. Daarnaast zijn er de interne GIS-tools en deze zijn niet voor burgers te zien, onder meer in het kader van privacy. Deze tools worden gebruikt om informatie te analyseren.
De volgende spreker, Marcel Reuvers van Geonovum ging aansluitend uitgebreider in op GIS en wat daarvoor nodig is. Geonovum maakt geo-informatie van de overheid toegankelijk en zorgt voor de standaarden die daarvoor nodig zijn. Hij maakte duidelijk dat het belangrijk is om dezelfde taal te spreken en daarom pleit hij voor het gebruik van een conceptenbibliotheek (CB-NL). Deze nationale bibliotheek gaat digitale beschrijvingen bevatten van generieke concepten, zodat een deur van verschillende leveranciers altijd een deur heet, en een lichtmast een lichtmast. Dit is vooral van belang om modellen uit de verschillende gangbare systemen eenduidig te kunnen uitwisselen. Dit voorkomt misverstanden en enorme faalkosten kunnen worden gereduceerd.
De volgende presentaties waren van twee docenten met hun studenten van de Hogeschool van Amsterdam. De presentatie die mij vooral fascineerde, was die van studenten van het project Innovative Amstel. Zij hadden in zeven weken tijd met behulp van onder meer BIM een ontwerpherbestemmingsidee gemaakt. Dit hebben zij vervolgens in een film gegoten en dit is een verkorte versie ervan: http://www.youtube.com/watch?v=VaZcjwChIFI
Het was leuk om te zien hoe BIM leeft bij studenten.
En dat asset management van belang is bij het beheren en onderhouden van de openbare ruimte, maakten Matthijs Opheikens en Patricia Westerweel van de gemeente Amsterdam duidelijk in hun presentaties. Bij assets (bezittingen) kun je denken aan lantaarnpalen, metrostations etc. Wat is het grote voordeel van asset management: Activiteiten en vaardigheden om optimaal en duurzaam de prestatie, risico’s en uitgaven te managen over de hele life-cycle om zo de lange termijn doelen van de stakeholders en eigen organisatie te realiseren. Alle besproken aspecten van het symposium zullen hieraan een bijdrage gaan leveren.
De laatste presentatie was van Leo Ruijven van Croon TBI Techniek. Hij legde uit dat het project Integraal Samenwerken een initiatief van maritiem Nederland is. De focus van dit project ligt op communicatie. En om goed te kunnen communiceren, is het nodig om DE Universele Informatie Adapter (UIA) voor de maritieme sector te definiëren. De UIA richt zich op het faciliteren van digitale datacommunicatie in de Nederlandse scheepsbouw tussen organisaties, mensen en hun systemen. Voor hetgeen in de B&U en GWW sector nu snel in ontwikkeling is hebben drie ondernemers uit de Maritieme wereld al een werkende maatwerk oplossing.
Communicatie vond ik de rode draad van het hele symposium, want goede communicatie, of dit nu tussen mensen, organisaties of systemen is, is van cruciaal belang voor het slagen van (bouw)projecten.
Het symposium vond ik meer dan de moeite waard. Het dagvoorzitterschap was in handen van Anita Tekamp, Afdelingshoofd Informatiemanagement, ICT, Dienstverlening en Ondersteuning bij de gemeente Amsterdam. Zij deed dit op ludieke en professionele wijze.
De organisatoren Theo Kremer van het Stadsarchief en Flip Rosdorff van het Ingenieursbureau zijn er met haar hulp duidelijk geslaagd in hun opzet om voor elkaar minder bekende ketenpartners bij elkaar te brengen en informatie te laten uitwisselen,
Ik raad het iedere informatieprofessional dan ook aan hier een volgende keer heen te gaan!

Auteur: Wilma van Schaffelaar