Kijkjes in de Keuken in Leeuwarden - terugblik

Donderdag 1 december brachten we een bezoek aan de collega's van Tresoar en de Fryske Akademy voor een Kijkje in de Keuken. Wij kunnen een bezoek aan deze instellingen en aan Leeuwarden in het algemeen van harte aanraden!

TRESOAR :  het informatiecentrum over Friesland

Hans Laagland, datamanager bij Tresoar in Leeuwarden, heet ons welkom. Hij geeft een presentatie over digitaal erfgoed & collectievorming.

Tresoar is een informatieinstelling en bevat een archief (Regionaal Historisch Centrum Friesland), is museum, heeft een bibliotheekfunctie met publicaties over Friese geschiedenis. In de open opstelling is een gedeelte van de collectie van het Mercator Europees Kenniscentrum voor Meertaligheid en Taalleren (Fryske Akademy) opgenomen.
Tresoar wil een kennisknooppunt zijn, ook digitaal.


De 11e faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen is gevestigd in Leeuwarden. Tresoar biedt studieruimte en heeft de openingstijden verruimd tot 22.00 uur ’s avonds.

Tresoar heeft een collectie van 50.000 publicaties over de klassieke oudheid, Griekse en Latijnse letterkunde. Dit is De Buma Bibliotheek, opgericht in 1876 uit een legaat van de Friese classicus Dr. Lieuwe Annes Buma (1796 – 1876). De Buma Bibliotheek organiseert samen met het Rijksmuseum van Oudheden jaarlijks de Week van de Klassieken.

RedBot is dé online plek waar de informatie te vinden over digitaal Fries erfgoed. Er is een groot project aan de gang waarbij een groot deel van het Fries cultureel erfgoed digitaal wordt gemaakt. Vanaf 2018 - en soms al eerder - kan iedereen online zoeken naar cultureel Fries erfgoed. Deze collectie wordt via Linked Open Data verbonden met andere platforms.

Het digitale archief van Friesland is ook ondergebracht bij Tresoar en werkt samen met het Nationaal Archief.

Het uitgangspunt bij collectievorming is: van Bezit naar Toegang en van Collectie naar Connectie. Voorbeeld hiervan is de Waddencollectie. De content wordt gedigitaliseerd. Er is een register van datasets. De collecties van verschillende instanties worden verbonden via een groepscatalogus en de content wordt beschikbaar gesteld via worldcat.org.

Tresoar zoekt samenwerking met instanties op het gebied van erfgoed en loopt voorop op het gebied van digitalisering.

Aansluitend hebben we een rondleiding gekregen en een aantal schatten uit de collectie kunnen bewonderen.

Marijke Rinkel

Fryske Akademy

Hans van de Velden, lid van het management team, heette ons heel hartelijk welkom bij de Fryske Akademy. De Fryske Akademy is in 1938 opgericht om wetenschappelijk onderzoek te doen naar de Friese taal, geschiedenis en cultuur. Informatieprofessionals zijn daarbij onontbeerlijk: zij ondersteunen de wetenschappelijke onderzoekers, doen beleidsvoorstellen en zorgen voor kennisverspreiding. Elly Albers is informatiespecialist bij Mercator Kenniscentrum, onderdeel van Fryske Akademy. Op haar laatste werkdag (!) voor haar pensionering als informatieprofessional gaf ze een overzicht van haar werkzaamheden: collectievorming, literatuuronderzoek, alerts, maken nieuwsbrief 'de Taalnijs fan Elly', datamanagement, auteursrecht, invoeren publicaties in Pure, bijhouden van een database van experts op het gebied van meertaligheid en Europese minderheidstalen, ondersteuning bij externe beoordelingen. Heel divers en heel herkenbaar! Voor de papieren boekencollectie wordt zeer nauw samengewerkt met Tresoar: de collectie is in langdurige bruikleen gegeven van Tresoar en via hun catalogus vindbaar. 

Elly Albers (foto: Marijke Mentink)

Elly Albers
(foto: Marijke Mentink)

Vier onderzoekers van de Fryske Akademy vertelden over hun onderzoek. 

Rixt van Dongera werkt bij Mercator Kenniscentrum. Sinds 2007 is dit een informatie- en onderzoekscentrum. Het onderzoek richt zich op meertaligheid in Europa, in beleid en in praktijk. Er worden bijvoorbeeld voor meer dan 40 talen regionale dossiers gepubliceerd. Mercator coordineert LangOER, een Europees project over het (mogelijke) gebruik van Open Educational Resources en Practices door minderheidstalen. Ander onderzoek richt zich bv. op sociale media en taalkeuze. 

Het promotieonderzoek van Evelyn Bosma richt zich op de cognitieve effecten van tweetaligheid: hebben kinderen die tweetalig zijn daar voordeel van? Sommige woorden in het Fries en het Nederlands overlappen in vorm en in betekenis – dat zijn cognaten. Bij 120 kinderen in Friesland is getest of zij cognaten makkelijker herkennen. 

Lexicograaf Hindrik Sijens vertelde over de geschiedenis van Friese woordenboeken. De Fryske Akademy verzamelde taalmateriaal in kaartenbakjes en daarmee werden woordenboeken samengesteld. O.a. het Woordenboek der Friese Taal, uitgegeven in 25 delen, tussen 1984 en 2011, ook online beschikbaar. Op Taalweb Frysk zijn hulpmiddelen voor het schrijven in het Fries beschikbaar, zoals Staveringshifker, een soort 'groen boekje', dat onder andere waarschuwt voor hollanismen. 

Peter van der Meer, onderzoeker en part-time informatiespecialist, presenteerde HISGIS, het Historisch Geografisch Informatiesysteem. De basislaag bestaat uit kadasterkaarten uit 1832, die kaarten zijn gedigitaliseerd en gevectoriseerd. Hierdoor kunnen andere kaarten worden toegevoegd als extra lagen, bijvoorbeeld kaarten met dorps- en stadsgrenzen, met middeleeuwse kerken en kerkgoederen. Niet alleen Friesland is beschikbaar, ook andere delen van Nederland zijn te bekijken.

Judith Gulpers

SWI Najaarsbijeenkomst over grijze literatuur

Op dinsdag 15 november organiseert de werkgroep SWI haar najaarsbijeenkomst, over grijze literatuur. We zijn te gast in het Afrika-Studiecentrum in Leiden.

Het programma:

13:00-13:30 - Inloop

13:30-15:00 - Keynote Dominic Farace – Grey literature on a level playing field  + Q&A http://www.greynet.org/researchandeducation/presentations.html

15:00-15:30 - Koffie & theepauze

15:30-16:15 - 100 shades of grey : grey literature at the ASCL (Gerard van der Bruinhorst, Ursula Oberst) + Q&A

16:15-17:00 - Huishoudelijke mededelingen & borrel

Locatie: Afrika-Studiecentrum, Pieter de la Courtgebouw, Wassenaarseweg 52, 2333 AK Leiden. Zaal no. 3A06. Klik hier voor de routebeschrijving.

Je bent welkom! Aanmelden kan door een e-mail te sturen naar Janneke Staaks.

LOOWI bijeenkomst 25 november 2016: Bibliotheek Radboud Universiteit Nijmegen

Vrijdag 25 november vindt de naarjaarsbijeenkomst van de werkgroep LOOWI plaats in Nijmegen.
Thema: Open en Online Onderwijs
Tijd: 12:30 – 17:30 uur
Locatie: Marijnenkamer, Faculty Club Huize Heyendael
Radboud Universiteit
Geert Grooteplein-Noord 9
6525 EZ Nijmegen
Bereikbaarheid: Elke vijf minuten vertrekt er een bus (lijn 10, de Heyendaal Shuttle) rechtstreeks van het Centraal Station naar campus Heyendaal. Zie bereikbaarheid Huize Heyendahl
Maximum aantal deelnemers: 30. Graag aanmelden vóór 11 november 2016.
Zie programma-pagina voor meer informatie over het programma en hoe je je kunt aanmelden.

Uitnodiging: Kijkje in de Keuken in Leeuwarden

Op donderdag 1 december 2016 bezoekt de afdeling Onderwijs en Onderzoek van de KNVI het Noorden van Nederland. We nemen een Kijkje in de Keuken bij twee schitterende onderzoeksinstituten in Leeuwarden: de Schatkamer van Fryslân, Tresoar, en hét wetenschappelijk centrum voor de frisistiek, Fryske Akademy. 

Je bent van harte uitgenodigd!

Het programma

12.30 – 14.30 uur - Bezoek aan Tresoar
Rondleiding en informatie over de samenwerking tussen de Noordelijke instanties.

Fryske Akademie.png

14.45 - 16.30/17.00 uur - Bezoek aan Fryske Akademy
Drie onderzoekers van de Fryske Akademy zullen een presentatie geven over hun onderzoek:

  • Evelyn Bosma: ‘Hân-hand, strân-strand, brân-brand: de cognitieve effecten van tweetaligheid’
  • Peter van der Meer (onderzoeker en informatiespecialist): ‘HISGIS: Historisch Geografisch Informatiesysteem. Opbouw en mogelijkheden’
  • Hindrik Sijens: ‘Woordenboek en digitaal’

We sluiten af met een borrel bij de Fryske Akademy.

Aanmelden
Je kunt je aanmelden tot en met vrijdag 25 november 2016, via dit formulier. Er is plaats voor 40 deelnemers.

Kijkje in de Keuken bij Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

Op 21 april bezocht de afdeling KNVI-O&O de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed te Amersfoort. Tijdens het Kijkje in de Keuken kregen de meer dan 30 deelnemers inzicht in de schitterende collectie die de rijksdienst heeft, op het gebied van Nederlandse monumenten, archeologie, maritiem en nog veel meer. Leon Bok gaf eerst een algemene introductie over de veelzijdigheid van de collectie en de vele (online diensten) van het RCE, zoals het Monumentenregister. Daarna vertelde Patrick Mout over het ontwikkelen en het gebruik van thesauri binnen het RCE, die cruciaal zijn voor de ondersteuning van het erfgoedveld in Nederland. En tenslotte gaf Jean Paul Corten een erg interessante lezing over het programma ‘Gedeeld Cultureel Erfgoed’, over het beheer van erfgoed dat Nederlanders in het buitenland hebben ‘nagelaten’ of andersom buitenlanders in Nederland.

Foto's: Coen Wilders

Foto's: Coen Wilders

Hierna volgde een rondleiding door het RCE zelf. Het RCE is gehuisvest in een prachtig gebouw, waarin ook voor studenten, onderzoekers en andere geïnteresseerden gelegenheid is om de bibliotheek en collectie te raadplegen. Het RCE had verschillende objecten uit het depot gehaald, zoals een middeleeuwse schaats. Maar ook werd het depot zelf bezocht, waarin enkele prachtige, waardevolle tekeningen werden getoond. Bovendien kregen de deelnemers een toelichting over projecten waarbij studenten gebruik maken van de collectie, onder meer door de huidige adressen van oude monumentale boerderijen boven tafel te krijgen. Het RCE liet zien dat het veel te bieden heeft op het gebied van onderzoek en studie naar Nederlands erfgoed en dat iedereen welkom is om van die kennis en de faciliteiten gebruik te maken.