Verslag KNVI-O&O middag

Matthijs van Otegem (directeur UB EUR) heet iedereen welkom (Foto: Arie Kers)

Matthijs van Otegem (directeur UB EUR) heet iedereen welkom (Foto: Arie Kers)

45 Collega's van hogescholen, universiteiten en andere instellingen waren aanwezig bij de KNVI-O&O middag. Rondom het thema 'Hoe ondersteun je startende onderzoekers?' werden in 8 presentaties voorbeelden gegeven, waaronder informatievaardigheden, systematic reviews, data management en 'identiteits-management'. De titels zijn links naar de powerpoint-presentaties.

Dirk Jan Ligtenbelt (TU Delft Library) - Workshop IV PhD kandidaten

De workshops ‘How to manage your research information’ voor PhD kandidaten van de TU Delft Library zijn opgenomen in het Graduate School programma van de TU Delft, maar niet verplicht. Ze zijn wel altijd ruim van te voren volgeboekt (16 promovendi per keer). De workshop bestaat uit twee dagdelen met face-to-face bijeenkomsten en uit huiswerk.
De informatiecyclus [van oriëntatie, exploratie van het onderwerp, het zoeken naar literatuur, het verwerken van informatie, up-to-date blijven tot het publiceren van onderzoek] vormt de rode lijn. PhD’s zijn prima in staat om zelf te ontdekken hoe programma’s en databanken werken – referentiemanagers zijn daarom deel van het huiswerk dat ze maken. Er wordt weinig gebruik gemaakt van het forum bij de workshop. Ook tijdens de bijeenkomsten is er weinig discussie.
TU Delft Library werkt nu aan een nieuwe opzet van de workshops. Hierbij wordt het Research Development Framework gebruikt als kapstok (zie ook de presentatie bij de LOOWI bijeenkomst in april 2015). 

Hans Ket (UB VU) - Literatuuronderzoek voor systematische reviews in de geneeskunde: Over de grenzen van ons vak?

Voor promovendi in de geneeskunde is het schrijven van een systematic review het begin van een promotie-onderzoek. Ze onderzoeken wat er al bekend is over hun onderwerp. Vaak wordt de systematic review het eerste hoofdstuk van de bundel waarmee ze promoveren. Ze hebben meestal weinig ervaring met literatuuronderzoek en staan onder grote tijdsdruk. De literatuuronderzoekers van de UB VU helpen met het begrenzen van de onderzoeksvraag, het kiezen van zoektermen, de bronnenkeuze, de verantwoording en de verwerking van de gevonden literatuur (vaak heel veel). Omdat ze meeschrijven aan de methode-sectie worden ze co-auteur van het uiteindelijke artikel.
Er worden per jaar ongeveer 150-180 literatuuronderzoeken uitgevoerd, met 1,8 fte bezetting. Een eigen onderzoek van de UB VU laat zien dat de onderzoekers zelf vinden dat het ‘uitbesteden van het zoekwerk’ voor hen een toename van de methodologische kwaliteit heeft opgeleverd. 

Saskia Scheffer (ISS Library) - Ondersteuning master studenten en promovendi bij ISS

Het International Institute of Social Studies in Den Haag (sinds 2009 onderdeel van de EUR) heeft een internationale studenten populatie, met zeer diverse academische achtergronden. De spreektaal is Engels, een grote meerderheid is non-native speaker. De studenten staan vaak onder grote druk, falen is geen optie.
Voor masterstudenten zijn informatievaardigheden onderdeel van het vak ‘Research Paper Presentation’. De ondersteuning van PhD-students door de bibliotheek is meer ad-hoc. Dat komt omdat veel begeleiding in handen is van de supervisor en de academische staf. Bovendien zijn de promovendi niet permanent aanwezig in Den Haag, en door de verschillen in academische achtergrond een heel diverse groep. 

Lotte Wilms (KB) - KB Research Lab

De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag heeft zeer rijke bronnen in huis, zoals de historische kranten en DBNL. Het KB Research Lab organiseert offline activiteiten rondom de KB data en onderzoek en bestaat online als een sandbox voor experimenten met die data en tools.
In het Researcher-in-residence programma werkt de KB samen met jonge onderzoekers en krijgt zo inzicht in hun onderzoeksvragen en -methoden. Hoe kunnen hun onderzoeksvragen beantwoord worden met bijvoorbeeld de Nederlandse kranten als bron? Bijvoorbeeld herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog – hoe komen die in kranten terecht? Historici (met hun vragen), computerwetenschappers (met hun specifieke kennis) en de KB (met haar bronnen) werken daarbij samen. Welke tools en technieken kunnen ontwikkeld worden, tools die ook voor geesteswetenschappers eenvoudig te gebruiken zijn? Een voorbeeld is topic modelling: hiermee worden woorden in een corpus (bv. kranten) gegroepeerd tot topics. Op de site van het KB Research Lab kunnen ook andere onderzoekers en geinteresseerden aan die tools snuffelen. 

Gerdien de Jonge (ErasmusMC Medische Bibliotheek) - Introduction to workshop by Erasmus MC and EUR about Identity and Impact for researchers and PhD students

De Medische Bibliotheek van het ErasmusMC organiseert workshops voor promovendi over 'ID-management': hoe zorg je ervoor dat jouw publicaties voor anderen makkelijk te vinden zijn? Databanken als Scopus en Web of Science zijn niet heel goed in het maken van juiste combinaties: sommige auteurs hebben meerdere auteursets (bv. door het verschil in roepnaam en doopnamen, het veranderen van de achternaam na een huwelijk) en publicaties van verschillende auteurs worden in 1 set samengevoegd. In de workshop worden voorbeelden getoond van voor de promovendi bekende onderzoekers en worden ook oplossingen besproken. Centraal hierbij staat ORCID – de Open Researcher and Contributor ID. Steeds meer uitgevers en funders vragen naar deze ORCID. 

Marjon Warmerdam & Marijke Rinkel (Avans Hogeschool) - Onderzoeksdata onderzocht - Datamangement bij Avans Hogeschool

In het experiment ‘Onderzoeksdata onderzocht’ stond onderzoeksdata bij twee expertisecentra van Avans Hogeschool centraal. Hoe gaan zij om met hun onderzoeksdata en waar is behoefte aan? Uit het onderzoek bleek dat meer kennis en inzicht nodig is: wat zijn de rollen en verantwoordelijkheden bij datamanagement, wat zijn geschikte opslagmedia? Er wordt nu gewerkt aan een datamanagementplan op expertisecentrumniveau en onderzocht wat de mogelijkheden zijn van SURF Drive en Dutch Dataverse Network. 
Lessons learned zijn o.a. dat het bewustwordingsproces tijd kost (de tijd moet er rijp voor zijn) en dat management vaak anders denkt over datamanagement dan de onderzoekers zelf. 

Hugo Besemer (Wageningen UR Library) - Research Data Management: "Is dit nog wel des bibliotheeks?"

Voor de universiteitsbibliotheek van Wageningen UR is research data management een van de diensten voor jonge onderzoekers. Samen met docenten uit verschillende disciplines geeft de UB een cursus datamanagement plan maken – een plan voor het eigen onderzoeksproject. In Wageningen zijn data management plannen inmiddels verplicht.  In de cursus werken vooral praktische voorbeelden, bijvoorbeeld aan de hand van een case, goed. Wageningen biedt naast de cursus een data management support hub – één loket voor alle vragen –, een repository voor code en een pilot met electronische laboratory notebooks.
Is dit een taak voor de UB? Veel zou ook door andere afdelingen binnen de universiteit gedaan kunnen worden, zoals IT en de Graduate School, maar voor de UB pleit haar continuïteit (geen kortlopende projecten) en de inhoudelijke focus. 

Vanessa Proudman (Proud2Know) - Research support opportunities taken by libraries across the world
(geen presentatie, maar een mindmap vind je hier)

Universiteitsbibliotheken wereldwijd houden zich bezig met het ondersteunen van (startende) onderzoekers. Die diensten variëren van het geven van toegang tot wetenschappelijke literatuur, het bevorderen van informatievaardigheden, het toegankelijk maken van eigen publicaties via repositories (bijvoorbeeld ook poster repositories) tot hulp bij het verkrijgen van subsidies en up-to-date blijven. Websites van andere bibliotheken zijn zo een bron van inspiratie voor onze eigen (te ontwikkelen of al bestaande) diensten.

De tijd vloog iets te hard, daarom kwam de negende presentatie, een voorbeeld van het gebruik van VOSviewer, te vervallen.